Het Materiaal van de Toekomst

Aan onze tijd wordt vaak gerefereerd als 'de eeuw van plastics', dankzij de BOOM in het wereldwijde gebruik van plastic materialen sinds de 20e eeuw. Maar eigenlijk zijn er in de natuur al miljoenen jaren materialen waarvan de stuctuur vergelijkbaar is met die van plastic. Barnsteen is zo'n voorbeeld. De eerste belangrijke synthetische polymeer was bakeliet; het werd aan het begin van de 20e eeuw geïntroduceerd. Maar de zegetocht van de synthetische polymeren begon met de lancering van de nylonkous... Wallace H. Carothers vond in opdracht van Dupont nylon uit en 15 mei 1940 ging het eerste paar nylonkousen over de toonbank; een alternatief voor kousen van het natuurlijke polymeer zijde. In Europa kreeg de nylonkous voet aan wal in 1945, toen de eerste exemplaren werden meegenomen door de Amerikaanse soldaten.

De Tweede Wereldoorlog zorgde op Plastic-gebied voor meer doorbraken, omdat tekorten aan grondstoffen als natuurlijk rubber moesten worden opgevangen. Hierdoor kwam er een enorme intensivering van research naar kunststoffen op gang. Zo werden bijvoorbeeld de koepels van gevechtsvliegtuigen aan het begin van de oorlog nog gemaakt van glas. Dit had twee grote nadelen: glas is breukgevoelig en glas is zwaar. Toen aan het begin van de oorlog het perspex werd uitgevonden werd dit dan ook zeer snel toegepast in de vliegtuigindustrie ter vervanging van bestaande materialen.

Kunststof houdt rechtstreeks verband met de naoorlogse consumptiemaatschappij, zij is er het resultaat en bijna het symbool van. Het materiaal roept een beeld op van goedkope wegwerp-producten, met beperkte levensduur. De aanzwellende afvalberg die van deze (massa)productie het gevolg is, noopt voortaan tot productie van afbreekbare kunststoffen. Als we al bij al de stormachtige geschiedenis van kunststoffen en de ontwikkeling van de petrochemische nijverheid bekijken, stellen we vast dat onder de term 'kunststof', tot nu toe in een ongekend tempo, een lange reeks alsmaar complexere producten hun opwachting hebben gemaakt en maken. Als gemeenschappelijke basis hebben ze een grondstof die op een dag wellicht zal zijn uitgeput: petroleum.

Maar voorlopig lijken de ontwikkelingen nog volop voort te gaan: Wanneer je klaar bent met de computer, je scherm oprollen en meenemen. Fantasie??

Het is een voorbeeld van een van de meer recente mogelijkheden, dankzij het gebruik van licht-uitzendende kunststoffen. Deze nieuwe generatie producten is op haar beurt mogelijk geworden nadat in 1977 de geleidende polymeren werden ontdekt; een ontdekking waarvoor in 2000 de Nobelprijs voor de Scheikunde werd uitgereikt. In 1990 ontdekte men dat deze geleidende polymeren in staat zijn licht uit te zenden.Inmiddels wordt er hard aan gewerkt om deze kunststoffen toe te passen in nieuwe elektronische apparatuur. Weer een nieuwe baanbrekende ontwikkeling aan het kunststoffen-front.

Kernwoorden voor toepassingen van plastic-innovaties zijn: lichtgewicht, flexibiliteit, lage kosten. Wanneer plastic wordt toegepast, kan men er vanuit gaan dat minimaal één van deze drie punten de hoofdreden is. In de editie van de Materialenreeks over Plastics die Studium Generale in maart 2006 organiseert, komen diverse (historische) aspecten van Kunststofmaterialen - die in deze inleiding slechts kort zijn aangestipt- aan de orde en worden recente innovaties behandeld die in de toekomst - naar verwachting - grote invloed zullen krijgen in ons dagelijks leven. Dit gebeurt- net als bij voorgaande edities- in de vorm van lezingen, exposities, workshops en excursies.

Georganiseerd in samenwerking met de faculteit Industrieel Ontwerpen (IO); Faculteit Luchtvaart- en Ruimtevaarttechniek (LR); Faculteit Technische Natuurwetenschappen; Faculteit Materials Science & Engineering (MSE), ID-studievereniging (IO); Studievereniging BOUT (BK)); Studentenorganisatie OSIRIS; Sport en Cultuur Centrum TU Delft; Bibliotheek TU Delft- afdeling Trésor; Galerie Lous Martin; Innovative Partners; Studium Generale Rotterdam (EUR); Rietveld Academie Amsterdam en General Electrics Advanced Materials te Bergen op Zoom

Met dank aan de Gemeente Delft die een subsidie verleende, waardoor de exposities in het Plastic-programma en de samenwerking met de Gerrit Rietveld Academie mede mogelijk werden gemaakt.